AB: Fransa’da domuz eti ve alkol satmayan markete kapatma kararının arkasında ne yatıyor?

FİKİR YAZISI - Avrupa Birliği ülkeleri, son günlerde, dönerde fosfat katkı maddesinin yasaklanması, Fransa’da helal ürünleri satan bir marketin domuz eti ve alkol satmadığı için kapatılması gibi ilginç kararlara tanık oluyor. Peki bu kararların arkasında hangi gerekçeler yatıyor ve bunlar ayrımcılık olarak kabul edilebilir mi?

Öznur Küçüker Sirene


Son günlerde Avrupa ülkeleri ilginç yasaklama ve kararlara sahne oluyor. Her koşulda, demokrasi ve özgürlük kavramlarının ön plana çıkarıldığı bu ülkelerde çıkan şaşırtıcı tartışmalar, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarını da yakından ilgilendiriyor.

Türkiye’de 16 Nisan’da düzenlenen anayasa değişikliği referandumu öncesinde Türk yetkililerin Almanya ve Hollanda gibi ülkelerdeki etkinliklerinin yasaklanmasına tanık olmuştuk.

Dondurulmuş hazır dönerde fosfat kullanımı yasağı teklifi

Daha henüz bu siyasi yasaklamalara bile bir anlam getiremeden, Brüksel’de toplanan Avrupa Parlamentosu (AP) Gıda Komitesi’nin sunduğu yeni teklif karşısında şaşkınlığa düştük: Avrupa’da dondurulmuş hazır dönerde kullanılan katkı maddesi fosfatın sağlık açısından oluşturduğu riskler göz önünde bulundurularak yasaklanması. Teklifin yasalaşabilmesine Avrupa Parlementosu Genel Kurulu’nda 11-14 Aralık tarihlerinde gerçekleştirilecek oylama sonucunda karar verilecek.

Bu teklif, öncelikle, Avrupa Birliği ülkelerinin vatandaşlarının sağlığına önem verdiğini düşündürebilir ve hatta fosfat gerçekten sağlık için zararlıysa desteklenebilir. Öte yandan, konu biraz daha incelendiğinde, Avrupa’daki “döner kebap” meselesinin arkasında çok daha farklı nedenler yattığı kolayca anlaşılacaktır.

İlk olarak “yeni küresel fenomen” olarak kabul edilen dönerin ekonomideki payını inceleyebiliriz. Döner, bugün, Avrupa’da 4 milyar avro büyüklüğe ulaşan pazarıyla, McDonald’s, Burger King gibi dünyaca ünlü fast-food devlerine kafa tutacak bir konuma ulaştı. Bugün Almanya’da 25 bin dönerci, 400 döner tesisi var ve her gün 20 milyon porsiyon (122 bin ton) döner tüketiliyor. Fransa’da yılda 300 milyon döner sandviç yenirken, 10 bin noktada döner satılıyor. Türkiye’deki tüketim ise yıllık 292 bin ton. Avrupa piyasalarının yükselen yıldızı dönerin ekonomide sahip olduğu bu önemli rol dikkate alındığında, talep edilen kısıtlamalar, sağlık konusundaki endişelerden ziyade, ilk olarak fast food zincirleri lobisinin baskısını akla getiriyor.

Öte yandan, akla gelen bir başka soru ise, vatandaşlarının sağlığını bu kadar düşünen Avrupa Parlamentosu Gıda Komitesi’nin neden aynı kısıtlamaları fosfat katkı maddesinin çokça kullanıldığı konserveden pastaya, dondurulmuş et ürününden kolaya kadar pek çok gıdaya da getirmediği. Fosfatın çok daha yüksek oranda bulunduğu kola veya sağlığa çok daha zararlı olan ve sigara gibi ürünlerin Avrupa’da hiçbir kısıtlama getirilmeden satılmasına izin veren Komite neden sadece döneri hedef alıyor ?

Bu soruya bir başka cevap ise, şaşırtıcı da olsa, Avrupa’da bugün döner restoranlarının sayısının artması ile toplumların Araplaşması ve İslamlaşması arasında bir paralellik kurulması. 2005 yılında Fransa’da yer alan Occitanie bölgesindeki Béziers şehrinin Belediye Başkanı Robert Ménard’ın döner kebap restoranlarına açtığı savaş, bu düşüncenin en somut örneği. Ménard’a göre, döner kebap restoranları, ülkesinin Hristiyan kökenli kültürüne ters düşüyor ve bu yüzden, Belediye Başkanı, yeni açılacak bütün döner restoranlarını yasaklamak istiyor. Aynı zamanda, attığı twette, “Kabul ediyorum, Béziers’nin kebap başkentine dönüşmesini istemiyorum. Bu ticari ürünün bizim kültürümüzle hiçbir alakası yok.” tarzında açıklamalarda bulunan Belediye Başkanı, bu tutumunda yalnız değil.

İtalya’daki kebap ve dürümcülerin gittikçe yayıldığı Verona şehrinin Belediye Başkanı Flavio Tosi de, “Doğu ve Ortadoğu kültürüyle ilişkisi olan gıda işletmelerini”, “kültür ve gelenekleri korumak amacıyla” yasakladı.

Fransa’da bir Türk işletmecinin idare ettiği markete içki ve satmadığı gerekçesiyle kapatma kararı

Dönerde fosfat kullanımının yasağı konusundaki tartışmalar sona ermeden, bu tartışmalara bir yenisi daha eklendi. Nanterre Mahkemesi, Fransa’nın başkenti Paris’in kuzeydoğusunda bulunan Colombes banliyösünde yer alan ve adlı bir Türk işletmeci tarafından idare edilen bir marketin alkol ve domuz eti satmadığı için kira kontratının iptaline ve faaliyetine son verilmesine hükmetti. Mahkeme, ayrıca, market sahibine, 4 bin avro mahkeme masraflarını ödeme cezası verdi.

Bu kararın arkasında yatan gerekçe ise, , iş yerini kiralarken iş yeri ruhsatı ‘genel gıda’ olarak verilmişti. Genel gıda maddeleri satan fakat helal ürünlere ağırlık veren market, “mahalledeki tüm kesimlere hitap etmediği” için eleştirilmiş, Colombes Belediye Başkanı Nicole Goueta tarafından bu durum “laikliğe karşı” olarak nitelendirilmişti.

Fransa’da Türk veya Türk olmayan birçok vatandaş tarafından ayrımcılık olarak yorumlanan bu kararda da birçok ilginç nokta var. Bunlardan birincisi, Fransa’nın ‘genel gıda’ kavramına mutlaka domuz eti ve alkolü de eklemesi. Oysa, sebze, meyve, et, süt gibi temel gıda maddelerinin mevcut olduğu markette neden domuz eti ve alkolün de satılması zorunlu kılınmıştı ? Fransa’nın her yerinde sadece belirli ürünlerin satıldığı ve belirli etnik ve dini gruplara hitap eden marketler zaten mevcut. Böyle bir ortamda neden helal ürünlerine ağırlık veren bir market ayrımcılığa uğruyor ?

Öte yandan, insan sağlığını bu kadar düşünen ve dönerde kullanılan fosfatı gündeme getiren bir Avrupa Birliği ülkesinin bir markette alkol satımını zorunlu kılması ise bir başka düşündürücü konu.

Sonuç olarak, Avrupa Birliği’nin çeşitli ülkelerinde özellikle Türk, Arap ve Müslüman işletmecileri yakından ilgilendiren bu tarz kısıtlama ve yasaklamalar, İslam karşıtçılığının giderek farklı bir boyut kazandığını gözler önüne seriyor.

İslam dini ile Avrupa’da yaşanan terör olayları arasında sıkı bir bağ kuran Avrupa’nın gelecek yıllarda Avrupa’da yaşayan Müslümanlara karşı daha baskıcı bir tavır takınıp takınmayacağı ise merak konusu.

Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?

1



NEWSLETTER

Inscrivez-vous pour suivre toute notre actualité.

YORUM YAPIN

Poster un Commentaire

Soyez le premier à commenter !

Me notifier des
avatar
wpDiscuz

SOSYAL MEDYA

  • Red'Action